عوارض ترک ناگهانی تریاک
عوارض ترک ناگهانی تریاک چیزی نیست که بشود با چند جمله ساده از کنارش گذشت.
وقتی بدن برای مدت طولانی به دریافت تریاک و اثرات مواد افیونی عادت کرده باشد، قطع یکباره آن می تواند علائم جسمی و روانی مختلفی ایجاد کند؛ از بی قراری و بدن درد گرفته تا بی خوابی، تعریق، دل پیچه، اسهال، تهوع و ولع شدید برای مصرف دوباره.
اگر الان خودت یا یکی از نزدیکانت در چنین شرایطی هستید، یک نکته را از همین ابتدا بدانید: سخت شدن روزهای اول ترک تریاک به این معنی نیست که بدن شما خراب شده یا دیگر راه برگشتی وجود ندارد.
بدن در حال سازگار شدن با نبود ماده ای است که مدتی به آن وابسته شده است. اما این هم به این معنی نیست که باید این دوره را بدون کمک و مراقبت پشت سر بگذارید. مدیریت درست علائم ترک می تواند این مسیر را قابل تحمل تر و ایمن تر کند.
عوارض ترک یابویی تریاک
وقتی مصرف تریاک به صورت مداوم ادامه پیدا می کند، بدن به حضور مواد افیونی عادت می کند. در نتیجه، وقتی مصرف ناگهان متوقف می شود، سیستم عصبی و سایر بخش های بدن باید خودشان را با شرایط جدید تطبیق دهند.
نتیجه این تغییر می تواند مجموعه ای از علائم جسمی و روانی باشد که به آن علائم ترک یا خماری گفته می شود.
شدت این علائم برای همه یکسان نیست. مقدار و مدت مصرف، دفعات مصرف، وضعیت جسمی فرد و حتی مصرف همزمان مواد یا داروهای دیگر می تواند روی تجربه ترک تاثیر بگذارد.
-
عوارض جسمی ترک ناگهانی تریاک
بعضی از علائم جسمی ممکن است خیلی زود خودشان را نشان دهند و بعضی دیگر کمی بعد ظاهر شوند. شایع ترین موارد عبارتند از:
- بدن درد و درد عضلات
- بی قراری و احساس ناآرامی
- تعریق زیاد
- لرز و احساس سرما
- آبریزش بینی و عطسه
- اشک ریزش
- خمیازه زیاد
- بی خوابی یا خواب بی کیفیت
- دل پیچه و گرفتگی شکم
- تهوع و استفراغ
- اسهال
- بالا رفتن ضربان قلب
- احساس ضعف و خستگی
ممکن است یک نفر بیشتر با بدن درد درگیر باشد و فرد دیگری بیشتر از بی خوابی، اسهال یا بی قراری اذیت شود. بنابراین قرار نیست همه افراد دقیقا یک فهرست از علائم را تجربه کنند.
-
عوارض روانی ترک تریاک
قسمت سخت ترک فقط درد و علائم جسمی نیست. خیلی وقت ها چیزی که فرد را دوباره به سمت مصرف می برد، فشار روانی و ولع مصرف است.
اضطراب، تحریک پذیری، بی قراری، کاهش تمرکز، اختلال خواب و میل شدید به مصرف دوباره می توانند در دوره ترک دیده شوند.
گاهی فرد با خودش می گوید «فقط یک بار مصرف می کنم تا این حالت تمام شود»، اما همین تصمیم می تواند مسیر ترک را دوباره به نقطه اول برگرداند.
عوارض ترک تریاک ناگهانی از چه زمانی شروع می شود؟
زمان شروع علائم به نوع ماده افیونی، مقدار مصرف و مدت مصرف بستگی دارد و نمی توان برای همه یک ساعت مشخص تعیین کرد.
به طور کلی، بعد از قطع مصرف یک ماده افیونی کوتاه اثر، علائم ترک می توانند در فاصله نسبتا کوتاهی شروع شوند.
در مواد افیونی طولانی اثر، شروع علائم ممکن است دیرتر باشد. بنابراین اگر فردی چند ساعت بعد از آخرین مصرف هنوز علامت شدیدی ندارد، نمی توان صرفا بر اساس همین موضوع نتیجه گرفت که دیگر قرار نیست علائمی ایجاد شود.
در مورد تریاک هم شرایط مصرف هر فرد متفاوت است و نمی شود یک جدول زمانی قطعی برای همه نوشت.
آیا ترک یکباره تریاک باعث تشنج یا مرگ می شود؟
این یکی از سوال هایی است که معمولا باعث ترس خانواده و فرد مصرف کننده می شود.
ترک مواد افیونی با ترک بعضی مواد دیگر، مثلا الکل یا برخی داروهای آرام بخش، یکسان نیست. در حالت معمول، علائم ترک اپیوئید بسیار شدید و آزاردهنده هستند اما خود ترک معمولا کشنده نیست.
منابع پزشکی نیز علائم ترک اپیوئید را عموما غیرتهدید کننده زندگی توصیف می کنند.
با این حال، اگر فرد دچار بیماری های زمینه ای، مصرف همزمان چند ماده، کم آبی شدید یا علائم غیرمعمول باشد، نباید همه چیز را به خماری تریاک نسبت داد.
اگر در زمان ترک، وضعیت فرد به شکل واضح غیرعادی یا شدید شده است، ارزیابی پزشکی لازم است.
چه زمانی عوارض ترک تریاک نیاز به مراجعه فوری دارد؟
هر علامتی که فرد در دوران ترک تجربه می کند لزوما نشانه یک اورژانس نیست، اما بعضی شرایط نیاز به بررسی فوری دارند.
اگر فرد دچار مواردی مانند اختلال هوشیاری، غش، مشکل تنفسی، درد شدید قفسه سینه، استفراغ یا اسهال شدید و مداوم، ناتوانی در خوردن و نگه داشتن مایعات یا علائم شدید کم آبی شد، نباید همه این موارد را صرفا به ترک نسبت داد و منتظر ماند تا خودشان برطرف شوند.
همچنین اگر فرد همزمان مواد دیگری مصرف کرده باشد یا بیماری زمینه ای مهمی داشته باشد، آستانه مراجعه برای ارزیابی پزشکی باید پایین تر باشد.
اگر احتمال اوردوز وجود دارد، موضوع کاملا متفاوت است و باید فورا با اورژانس تماس گرفته شود. بیهوشی یا پاسخ ندادن فرد، تنفس بسیار آهسته یا غیرطبیعی و علائم مشخص اوردوز اپیوئید نیازمند اقدام اورژانسی هستند.
راه های کاهش عوارض ترک تریاک یک باره
وقتی کسی تصمیم به ترک گرفته، طبیعی است که بخواهد هر طور شده چند روز اول را راحت تر پشت سر بگذارد.
اما اینجا یک اشتباه رایج وجود دارد: اینکه فرد بدون ارزیابی پزشکی شروع به مصرف خودسرانه چند دارو برای کنترل خواب، درد، اسهال یا اضطراب کند.
به خصوص ترکیب خودسرانه داروهای آرام بخش با مواد افیونی می تواند خطرناک باشد.
برای مدیریت ترک، پزشک ابتدا وضعیت مصرف، بیماری های زمینه ای، داروهای همزمان و شدت علائم را بررسی می کند و بعد بر اساس شرایط فرد درباره روش مناسب تصمیم می گیرد.
در کنار درمان تخصصی، مراقبت های ساده نیز می توانند به تحمل بهتر این دوره کمک کنند:
- نوشیدن مایعات به اندازه کافی، به ویژه اگر تعریق، استفراغ یا اسهال وجود دارد
- داشتن استراحت و خواب تا حد امکان
- مصرف وعده های غذایی سبک و قابل تحمل
- تنها نماندن در شرایطی که علائم شدید است
- دور نگه داشتن مواد و عوامل تحریک کننده مصرف
- کمک گرفتن از پزشک یا متخصص درمان اعتیاد به جای تحمل کردن همه علائم به تنهایی
این کارها قرار نیست جای درمان را بگیرند؛ هدف این است که فرد در کنار درمان مناسب، فشار جسمی و روانی این دوره را بهتر مدیریت کند.
آیا ترک ناگهانی بهتر است یا ترک تحت نظر پزشک؟
اینکه فرد تصمیم گرفته مصرف را کنار بگذارد، قدم مهمی است؛ اما روش کنار گذاشتن مصرف هم اهمیت دارد.
راهنمای انجمن پزشکی اعتیاد آمریکا توصیه می کند برای مدیریت ترک اپیوئید، روش های دارویی و درمانی مناسب به جای قطع ناگهانی مورد استفاده قرار بگیرند.
دلیلش فقط کم کردن بدن درد و خماری نیست؛ کنترل علائم و ولع می تواند احتمال برگشت به مصرف را هم کاهش دهد.
درمان می تواند بر اساس شرایط فرد متفاوت باشد. داروهایی مانند بوپرنورفین و متادون در درمان اختلال مصرف اپیوئید و مدیریت علائم ترک جایگاه مشخصی دارند و باید با ارزیابی و تجویز پزشک استفاده شوند.
سازمان جهانی بهداشت نیز درمان های مبتنی بر متادون و بوپرنورفین را از گزینه های دارای شواهد قوی برای درمان وابستگی به اپیوئیدها می داند.
پس اگر کسی می خواهد ترک کند، هدف فقط این نیست که «تریاک را یکباره قطع کنیم و هر طور شد تحمل کنیم». هدف این است که ترک با کمترین آسیب و بیشترین احتمال ماندگاری انجام شود.
آیا بعد از تمام شدن عوارض ترک، اعتیاد هم تمام شده است؟
نه لزوما.
ممکن است علائم جسمی بعد از مدتی فروکش کنند، اما وابستگی و اختلال مصرف مواد فقط یک مسئله جسمی چند روزه نیست.
ولع مصرف، عادت های رفتاری، محیط اطراف، فشارهای روانی و موقعیت هایی که قبلا با مصرف همراه بوده اند می توانند بعد از برطرف شدن علائم جسمی هم فرد را دوباره به سمت مصرف ببرند.
به همین دلیل، مدیریت ترک به تنهایی درمان کامل اختلال مصرف اپیوئید محسوب نمی شود.
اگر کسی بعد از ترک دوباره وسوسه مصرف پیدا کرد، این موضوع را نباید به حساب بی ارادگی گذاشت. ولع مصرف یکی از بخش های شناخته شده این اختلال است و برای آن هم می توان کمک تخصصی گرفت.
سخن پایانی
عوارض ترک ناگهانی تریاک می تواند از بی قراری، بدن درد و بی خوابی شروع شود و به علائمی مثل تعریق، لرز، آبریزش بینی، دل پیچه، تهوع، اسهال و ولع شدید برای مصرف برسد.
شدت و مدت این علائم برای همه یکسان نیست و به شرایط مصرف و وضعیت جسمی فرد بستگی دارد. نکته مهم این است که سخت بودن ترک به معنی غیرممکن بودن آن نیست؛ بدن در حال عبور از یک مرحله سازگاری است و برای این مرحله می توان کمک گرفت.
اگر تصمیم به ترک گرفته اید، قرار نیست برای اثبات اراده خودتان را در سخت ترین شرایط ممکن قرار دهید. درمان اصولی می تواند علائم ترک را مدیریت کند و احتمال برگشت به مصرف را پایین بیاورد.
از طرف دیگر، اگر بعد از مدتی ترک دوباره مصرف اتفاق افتاد، موضوع را پنهان نکنید؛ کاهش تحمل بدن باعث می شود برگشت به مصرف قبلی خطر بیشتری داشته باشد. کمک گرفتن در این مرحله شکست نیست؛ بخشی از مسیر درمان است.
سوالات متداول درباره ترک یابویی تریاک
عوارض ترک ناگهانی تریاک برای خیلی از افراد سوال های مشابهی ایجاد می کند. در ادامه به چند مورد از پرتکرارترین سوال ها جواب می دهیم تا اگر خودتان یا یکی از نزدیکانتان در شروع ترک هستید، تصویر روشن تری از این دوره داشته باشید.
1. عوارض ترک ناگهانی تریاک چند روز طول می کشد؟
مدت علائم برای همه یکسان نیست و به نوع ماده افیونی، مدت و مقدار مصرف و شرایط فرد بستگی دارد. علائم جسمی در بسیاری از موارد طی چند روز کاهش پیدا می کنند، اما بعضی علائم مانند اختلال خواب، خستگی یا ولع مصرف ممکن است بیشتر ادامه پیدا کنند.
2. سخت ترین روز ترک تریاک کدام است؟
نمی توان یک روز مشخص را برای همه افراد به عنوان سخت ترین روز تعیین کرد. زمان شروع و شدت علائم به شرایط مصرف و بدن فرد بستگی دارد و ممکن است تجربه دو نفر کاملا متفاوت باشد.
3. آیا ترک ناگهانی تریاک باعث اسهال می شود؟
بله. اسهال، دل پیچه، تهوع و استفراغ از علائم شناخته شده ترک مواد افیونی هستند. اگر اسهال یا استفراغ شدید و مداوم باشد و فرد نتواند مایعات را در بدن نگه دارد، باید از نظر کم آبی و سایر مشکلات احتمالی ارزیابی پزشکی شود.
4. چرا بعد از ترک تریاک بدن درد می گیرد؟
وقتی بدن به دریافت مداوم مواد افیونی عادت کرده و مصرف ناگهان قطع می شود، تغییرات ایجاد شده در سیستم عصبی و تنظیم درد می توانند با علائمی مانند درد عضلات و بدن درد همراه شوند. این درد یکی از علائم شایع ترک اپیوئید است.
5. آیا بعد از چند روز ترک، تحمل بدن نسبت به تریاک کم می شود؟
بله، با قطع مصرف، تحمل بدن می تواند کاهش پیدا کند. به همین دلیل برگشت به مصرف با مقدار قبلی می تواند خطر اوردوز را افزایش دهد.
6. آیا برای ترک تریاک باید حتما بستری شد؟
نه در همه موارد. اینکه ترک به صورت سرپایی انجام شود یا به مراقبت بیشتری نیاز داشته باشد، به شرایط جسمی و روانی فرد، شدت وابستگی، مصرف همزمان مواد و عوامل دیگر بستگی دارد. ارزیابی متخصص مشخص می کند چه سطحی از مراقبت مناسب تر است.
7. آیا فقط تحمل کردن عوارض ترک برای ترک اعتیاد کافی است؟
خیر. تحمل علائم جسمی می تواند بخشی از فرایند ترک باشد، اما مدیریت علائم ترک به تنهایی درمان کامل اختلال مصرف اپیوئید محسوب نمی شود. برای کاهش احتمال برگشت مصرف، ادامه درمان و دریافت حمایت مناسب اهمیت دارد.
من سنا مخلصی یک معتاد، هم درد و پزشک با نظام پزشکی 199118 محقق و نویسنده در زمینه اعتیاد دارای مدرک ترک مواد افیونی و شبه افیونی، الکل و ماریجوانا از دانشگاه علوم پزشکی تبریز و هیپنوتراپیست از انجمن هیپنوتیسم آسیا با بیش از 700 هزار دنبال کننده در فضای مجازی و بنیان گذار متد بازی ها مغز در جهت دور زدن اراده برای ترک راحت تر اعتیاد و کمک به بیش از 10000 فرد جهت رهایی از دام اعتیاد
دیدگاهتان را بنویسید